Oleh: Nafsiah Jani
Pantun, keanggunan kebaya dan kepelbagaian seni persembahan tradisional antara tarikan Festival Pertukaran Budaya: Meraikan Warisan Silang Budaya 2026 yang berlangsung di
Pekarangan Muzium Istana Kesultanan Melaka, Bandar Hilir pada 31 Oktober hingga 1 November lalu.
Festival yang disertai enam negara ini membincangkan usaha-usaha dalam membantu memperkukuh dan memelihara warisan kebudayaan negara Malaysia, Brunei Darussalam, Republik Rakyat China, Indonesia, Singapura dan Thailand sebagai wadah pertukaran budaya serta pengukuhan hubungan antara negara.
Timbalan Menteri Pelancongan, Seni dan Budaya, Chiew Choon Man berkata, pengiktirafan UNESCO terhadap warisan budaya merupakan satu pencapaian penting, namun usaha memeliharanya perlu diteruskan melalui amalan tradisi, pewarisan ilmu serta sokongan kepada komuniti yang menjadi penjaga warisan berkenaan.
“Warisan budaya berperanan penting dalam memperkukuh pelancongan budaya kerana pengunjung bukan sahaja mahu melawat sesuatu tempat, malah ingin merasai pengalaman, memahami cerita di sebalik warisan budaya dan berinteraksi dengan masyarakat tempatan.”
Majlis perasmian disempurnakan Datuk Wira Salhah Salleh, Setiausaha Kerajaan Negeri Melaka mewakili Ketua Menteri Melaka, Datuk Seri Utama Dr Haji Ab. Rauf Yusoh.
Festival anjuran Kementerian Pelancongan, Seni dan Budaya (MOTAC) menerusi Jabatan Warisan Negara (JWN), dengan kerjasama strategik Kerajaan Negeri Melaka dan The International Training Center for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region under the Auspices of UNESCO (CRIHAP), bertemakan “Memupuk Pertukaran, Mempromosi Persefahaman Bersama dan Meraikan Warisan Kebudayaan Tidak Ketara”.
Chiew turut menekankan bahawa pembangunan pelancongan berasaskan warisan perlu dilaksanakan secara bertanggungjawab supaya manfaat ekonomi dapat dikembalikan kepada komuniti tanpa menjejaskan keaslian serta nilai warisan berkenaan.
“Pendekatan itu penting bagi memastikan warisan budaya bukan sahaja menjadi tarikan kepada pelancong, malah terus memberikan manfaat kepada masyarakat yang memelihara dan mengamalkannya.
“Saya juga ingin merakamkan banyak-banyak penghargaan kepada pihak yang terlibat termasuk semua agensi, persatuan, komuniti, pengamal warisan dan rakan strategik yang menjayakan festival berkenaan.
“Kerjasama yang terjalin ini diharap dapat berkembang bagi memastikan perlindungan warisan, pendidikan, penyelidikan, pelancongan budaya dan pembangunan komuniti.”
Chiew menambah, diharap festival Pertukaran Budaya 2026 dapat meningkatkan penghayatan masyarakat terhadap warisan kebudayaan tidak ketara serta memupuk semangat kebersamaan dalam kepelbagaian.
“Usaha itu selaras dengan matlamat memastikan warisan yang dikongsi bersama bukan sekadar diraikan dan dipamerkan, sebaliknya terus diamalkan, dipelihara dan diwariskan kepada generasi akan datang.”
Antara warisan yang diketengahkan menerusi festival itu termasuk upacara Wangkang, pantun dan kebaya yang telah mendapat pengiktirafan UNESCO melalui pencalonan bersama negara-negara terlibat.
Chingay dan Tarian Singa juga turut menjadi antara elemen warisan yang diberi perhatian dalam usaha memperkukuh kerjasama antarabangsa bagi pengiktirafan serta perlindungan warisan budaya.
Penganjuran itu turut mencerminkan komitmen Malaysia sebagai platform memperkukuh persefahaman antarabangsa, meraikan kepelbagaian warisan budaya serta memartabatkan khazanah warisan tidak ketara di persada dunia.
Sepanjang festival pengunjung berpeluang menyaksikan pelbagai pengisian menarik termasuk perarakan warisan, pameran pertukaran budaya, pertandingan bertemakan warisan, demonstrasi dan peragaan kebaya, persembahan kebudayaan serta jualan produk warisan.
Kepelbagaian seni dan tradisi yang diketengahkan turut merangkumi persembahan Mak Yong, Dondang Sayang, silat, Mek Mulung, Wayang Kulit Kelantan, zapin dan gamelan, sekali gus memperlihatkan kekayaan warisan budaya Malaysia bersama negara-negara sahabat.
Festival itu turut merangkumi Bengkel Antarabangsa Warisan Kebudayaan Tidak Ketara (International Workshop on Intangible Cultural Heritage) yang menghimpunkan wakil enam negara bagi berkongsi pengalaman dan membincangkan pendekatan melindungi warisan seperti Upacara Wangkang, pantun, kebaya, Chingay dan Tarian Singa.
Bengkel berkenaan menjadi platform untuk memperkukuh kerjasama dalam pembangunan pelan perlindungan warisan, di samping memastikan ilmu, kemahiran dan tradisi terus diperturunkan kepada generasi seterusnya.
